Dieta przeciwzapalna

Dieta przeciwzapalna to najlepsza droga do zdrowia. Z jednej strony stanowi doskonałą prewencję rozwoju chorób, z drugiej niezwykłą skuteczność w leczeniu chorób autoimmunologicznych. Wynika to z faktu, że zasady diety zakładają eliminację produktów prozapalnych. Produkty zawarte w diecie wykazują właściwości, które wspomagają pracę układu odpornościowego. Dzięki czemu, dieta znajduje bardzo szerokie zastosowanie wśród różnych grup populacji. Osób zdrowych, osób z chorobami z autoagresji oraz sportowców.

Skutki przewlekłego stanu zapalnego

Chroniczny stan zapalny towarzyszy nie tylko chorobom autoimmunologicznym, ale również licznym chorobom cywilizacyjnym oraz zaburzeniom metabolicznym, takim jak otyłość i insulinooporność. Co więcej, przewlekły stan zapalny związany jest również z chronicznym zmęczeniem, brakiem energii życiowej, motywacji do działania. Zaznaczyć należy, że są to objawy, które towarzyszą coraz większej ilości osób. Ponadto osoby stosujące dietę typu zachodniego-mocno prozapalną borykają się z większą podatnością na infekcje (często chorują) oraz osłabioną regeneracją organizmu.

Stan zapalny, patogeneza.

W rzeczywistości stan zapalny i towarzyszące mu przewlekłe zapalenie w organizmie, charakteryzuje się zwiększonym poziomem cytokin zapalnych, które zaburzają pracę układu odpornościowego. Do tego nadmierna ilość tkanki tłuszczowej towarzysząca zjawisku otyłości i nadwagi dodatkowo nasila stan zapalny w organizmie. Wynika to z faktu, że komórki tłuszczowe wykazują działanie pro-zaplane, poprzez uwalnianie cytokin prozapalnych i wolnych kwasów tłuszczowych.

Opisane zjawisko jest jedną z przyczyn, tak powszechnej obecnie, insulinooporności. Insulinooporność jest związana z ogólnoustrojowym stanem zapalnym. W rezultacie, wprowadzenie diety przeciwzapalnej daje doskonałe efekty, zarówno redukcyjne, jak i zdrowotne.

Jak chroniczny stan zapalny wpływa na organizm?

1. Układ sercowo-naczyniowy

• Przyczynia się do rozwoju miażdżycy (zatkania tętnic), co zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu.
• Może uszkadzać śródbłonek naczyń krwionośnych.

2. Układ nerwowy

• Uważa się, że odgrywa rolę w rozwoju chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera i choroba Parkinsona.
• Może przyczyniać się do zaburzeń nastroju, depresji i przewlekłego zmęczenia.

3. Układ pokarmowy

• Może być przyczyną lub skutkiem chorób zapalnych jelit, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
• Zaburza równowagę mikroflory jelitowej (dysbiozę), co pogarsza trawienie i odporność.

4. Układ hormonalny i metaboliczny

• Sprzyja rozwojowi insulinooporności, cukrzycy typu 2 i otyłości.
• Może zaburzać gospodarkę hormonalną, np. funkcje tarczycy i nadnerczy.

5. Nowotwory

• Przewlekłe zapalenie zwiększa ryzyko powstania niektórych nowotworów, np. raka jelita grubego, wątroby, trzustki, żołądka i piersi.
• Wytwarza środowisko sprzyjające mutacjom i proliferacji komórek nowotworowych.

6. Układ odpornościowy

• Może prowadzić do autoagresji — układ odpornościowy atakuje własne tkanki (np. w RZS, łuszczycy, SLE).
• Przewlekłe zapalenie osłabia mechanizmy obronne organizmu, zwiększając podatność na infekcje oraz rozwój chorób przewlekłych.

Objawy przewlekłego stanu zapalnego.

Podkreślić należy, że objawy przewlekłego stanu zapalnego w organizmie są często niespecyficzne. Takie jak:

• Przewlekłe zmęczenie
• Bóle mięśni i stawów
• Mgła mózgowa (problemy z koncentracją, pamięcią)
• Problemy trawienne
• Nawracające infekcje
• Zmiany skórne (wysypki, trądzik)

Co może wywoływać przewlekły stan zapalny?

• Nieprawidłowa dieta (przetworzona żywność, cukier, tłuszcze trans)
• Przewlekły stres
• Brak aktywności fizycznej
• Palenie papierosów i nadmierne spożycie alkoholu
• Zaburzenia i niedostateczna ilość snu
• Infekcje
• Zanieczyszczenie środowiska

Warto zaznaczyć, że w obecnych czasach znaczącą rolę w generowaniu stanów zapalnych pełni rodzaj spożywanego pokarmu. Żywność przetworzona, obfitująca w prozapalne kwasy tłuszczowe z ograniczoną zawartością błonnika w diecie to główna przyczyna problemów zdrowotnych.

Dla kogo dieta przeciwzapalna?

Przede wszystkim, dieta oparta na produktach przeciwzapalnych działa wielokierunkowo.

Po pierwsze, jej domeną jest to, że skutecznie wspiera układ odpornościowy. Dzięki czemu chroni osoby zdrowe przez rozwojem chorób cywilizacyjnych. Po drugie, osobom, które cierpią na choroby autoimmunologiczne pomaga zniwelować uporczywe objawy choroby i wprowadzić schorzenie w stan remisji. A co za tym idzie, znacząco poprawia jakość życia pacjenta.

Jeżeli szukasz sposobu na zachowanie zdrowia, cierpisz na chorobę o podłożu zapalnym, otyłość, a może trenujesz na wysokim poziomie- dieta przeciwzapalna jest dla Ciebie!

Co więcej, model żywienia oparty na zasadach diety przeciwzapalnej znajduje także zastosowanie w odniesieniu do sportowców. Gdyż mimalizuje powstałe wskutek intensywnego wysiłku i obciążeń treningowych stany zapalne, a co za tym idzie usprawnia regenerację sportowca. Dzięki czemu daje możliwość trenowania na najwyższym poziomie.

1. Choroby Autoimmunologiczne

Szeroko zgromadzona wiedza naukowa jasno wykazuje, że dieta przeciwzapalna jest bardzo skutecznym sposobem na radzenie sobie z chorobami autoimmunologicznymi. Gdyż wszystkie choroby z autoagresji wynikają z ogólnoustrojowego stanu zapalnego.

Dieta przeciwzapalna to ratunek dla osób cierpiących na choroby z autoagresji. Takich jak:

• choroby neurologiczne: stwardnienie rozsiane, ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia;
• choroby tarczycy: Hashimito, choroba Gravesa-Basedowa;
• cukrzyca typu I, choroba Addisona;
• choroby skóry: bielactwo nabyte, łuszczyca, łysienie plackowate;
• celiakia, zapalenia jelit: wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna
• niedokrwistość Addisona-Biermera;
• choroby tkanki łącznej: toczeń rumieniowaty układowy, twardzina, zapalenia naczyń,
• zapalenia stawów: reumatoidalne, reaktywne, łuszczycowe, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, zespół Sjögrena.

Podkreślić należy, że wszystkie wymienione wyżej schorzenia związane są z ogólnoustrojowym stanem zapalnym. W rezultacie, nierzadko dochodzi do rozwoju więcej, niż jednej choroby autoimmunologicznej, np. Hashimoto i Celiakii. Co ważne poziom stanu zapalnego w organizmie może być łagodzony lub zaostrzany przez czynniki dietetyczne i styl życia (sen, stres, toksyny). Zatem jakie postępowanie żywieniowe zastosować w odniesieniu do osób z chorobami autoimmunologicznymi?

Jeśli chcemy odzyskać zdrowie, koniecznie musimy zmienić dietę i zadbać o zdrowie.

Dieta przeciwzapalna

Dieta przeciwzapalna pokrywa się z tym, jak odżywiają się ludzie długowieczni, szczególnie w tzw. „niebieskich strefach” (Blue Zones), czyli regionach świata, gdzie ludzie żyją wyjątkowo długo i w dobrym zdrowiu.

W rzeczywistości zastosowanie diety przeciwzapalnej pomaga w poprawie kondycji organizmu oraz stanu zdrowia. Wynika to z faktu, że dieta przeciwzapalna skupia się na produktach wspomagających pracę układu odpornościowego, a eliminuje substancje, które je zaburzają. 

Teraz przyjrzyjmy się filarom diety przeciwzapalnej, do głównych składników przeciwzapalnych diety należą:

Zasady komponowania diety przeciwzapalnej

Aby dieta przeciwzapalna odpowiednio działała, maksymalnie wspomagała układ odpornościowy i wyciszała stan zapalny musi być odpowiednio zbilansowana.

Pamiętajmy, że dieta przeciwzapalna musi zawierać owoce, warzywa, produkty zawierające pełnowartościowe białko oraz zdrowe tłuszcze, w szczególności tłuste ryby. Podstawę diety stanowi żywność pochodzenia roślinnego oraz różnorodność warzyw.

Zawarte w roślinach polifenole mają silne działanie przeciwzapalne. Ponadto stan zapalny wyciszają substancje antyoksydacyjne oraz błonnik pokarmowy, który wspomaga pracę jelit. Szczególnie korzystnie na redukcję stanu zapalnego oddziałują: owoce jagodowe (jagody, borówki, maliny, truskawki) oraz pomarańczowe warzywa i owoce (marchewka, pomidor, dynia). Konieczne jest, aby w diecie znajdowały się ciemnozielone warzywa liściaste (szpinak, jarmuż) oraz buraki.

Co ważne, dieta przeciwzapalna nie zawiera produktów wysoko-przetworzonych, słodyczy obfitujących w prozapalne kwasy tłuszczowe oraz tradycyjnych wypieków na bazie masła, cukru i pszenicy. Dieta przeciwzapalna ma inne, zdrowe opcje dla tego typu dań.

Ratunek dla trudnych przypadków

Najbardziej zalecanym i skutecznym modelem żywienia dla osób z mocno nasilonym stanem zapalnym i objawami choroby jest protokół autoimmunologiczny, dieta AIP.

Więcej na temat diety AIP przeczytasz tutaj

Dieta przeciwzapalna- podsumowanie.

Dieta przeciwzapalna opiera się na spożywaniu produktów, które pomagają redukować stan zapalny w organizmie. Przewlekły stan zapalny jest powiązany z wieloma chorobami cywilizacyjnymi, dlatego jej stosowanie może przynieść szereg korzyści zdrowotnych.

Najważniejsze korzyści stosowania diety przeciwzapalnej:

✅ Zmniejszenie ryzyka chorób przewlekłych

✅ Wsparcie odporności

✅ Poprawa samopoczucia i poziomu energii

✅ Zdrowie jelit i lepsze trawienie

✅ Lepsza kontrola masy ciała-produkty przeciwzapalne są niskoprzetworzone i sycące, co ułatwia utrzymanie zdrowej wagi.

Zdecydowanie dieta przeciwzapalna jest modelem żywienia na całe życie- dla każdego! Dla osób z mocno nasilonymi objawami chorób autoimmunologicznych, tzw. trudnych przypadków najskuteczniejszym modelem diety przeciwzapalnej jest protokół autoimmunologiczny. I od niego warto zacząć, aby szybko odzyskać zdrowie, a w następnym kroku przejść do etapu rozszerzenia diety i ustalenie ostatecznego modelu żywnienia.

Podkreślić należy, że dieta oparta na zasadach protokołu autoimmunologicznego AIP, ze względu na dużą liczbę wykluczeń może być trudna do zbilansowania. Stąd przy ustalaniu planu żywienia warto skorzystać z pomocy naukowej i gotowych przepisów (link tutaj).

Bibliografia:

• Całkosiński I., Dobrzyński M., Całkosińska M. i wsp.: Charakterystyka odczynu zapalnego. Postepy Hig Med Dosw. (online) 2009; 63: 395-408.
• Calder P. C., Ahluwalia N., Brouns F. i wsp.: Dietary factors and low-grade inflammation in relation to overweight and obesity. British Journal of Nutrition 2011; 106: 1-78.
• Galland L.: Diet and inflammation. Nutrition in Clinical Practice 2010; 25: 634-640.
• Jarosz M., Respondek W.: Tkanka tłuszczowa – ważny narząd w organizmie człowieka. 119-147 w: Dietetyka oparta na dowodach red. Powiewierka E., MedPharm Polska, Wrocław 2016.
• Matulewicz N., Karczewska-Kupczewska M.: Insulin resistance and chronic inflammation. Postepy Hig Med Dosw 2016; 70: 1245-1258.
• Lasselin J., Capuron L.: Chronic Low-Grade Inflammation in Metabolic Disorders: Relevance for Behavioral Symptoms. Neuroimmunomodulation 2014; 21: 95–101.
• Milajerdi A., Saneei P., Larijani B. i wsp.: The effect of dietary glycemic index and glycemic load on inflammatory biomarkers: a systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Am J Clin Nutr 2018; 107: 593-606.
• Hosseini B., Berthon B. S., Saedisomeolia A. i wsp.: Effects of fruit and vegetable consumption on inflammatory biomarkers and immune cell populations: a systematic literature review and meta-analysis. The American journal of clinical nutrition 2018; 108: 136-155.
• Soysal P., Arik F., Smith L. i wsp.: Inflammation, Frailty and Cardiovascular Disease. Adv Exp Med Biol 2020; 1216: 55-64.
• Hajihashemi P., Haghighatdoost F.: Effects of whole-grain consumption on selected biomarkers of systematic inflammation: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of the American College of Nutrition 2019; 38: 275-285.
• Moosavian S. P., Rahimlou M., Saneei P. i wsp.: Effects of dairy products consumption on inflammatory biomarkers among adults: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases 2020; 30: 872-888.
• Salehi-Abargouei A., Saraf-Bank S., Bellissimo N. i wsp.: Effects of non-soy legume consumption on C-reactive protein: a systematic review and meta-analysis. Nutrition 2015; 31: 631-639.