Niepłodność immunologiczna a dieta.

Niepłodność immunologiczna, a dieta przeciwzapalna, jako skuteczne narzędzie do poprawy płodności i szans na poczęcie dziecka.

Niepłodność immunologiczna polega na niemożności zajścia w ciążę. Częstość jej
występowania określa się na 6-12%. Niepłodność immunologiczna stanowi jedną z możliwych przyczyn problemów z zajściem w ciążę. Wynika ona z nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego kobiety lub mężczyzny. Jest to stan, w którym układ immunologiczny traktuje komórki rozrodcze partnera lub własne jako „obce” i wytwarza przeciwko nim przeciwciała, co uniemożliwia zapłodnienie lub prawidłowy rozwój zarodka. Stąd, aby odwrócić ten proces kluczowe jest przywrócenie odpowiedniej odpowiedzi układu odpornościowego, które przeważnie skorelowane jest z przewlekłym stanem zapalnym.

Niepłodność immunologiczna przyczyny.

Główne przyczyny niepłodności immunologicznej:

U kobiet:

1. Przeciwciała przeciwplemnikowe (ASA – anti-sperm antibodies). Organizm kobiety wytwarza przeciwciała przeciwko plemnikom, które mogą:
   • unieruchamiać plemniki,
   • utrudniać ich przejście przez śluz szyjkowy,
   • uniemożliwiać zapłodnienie.
2. Nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna na zarodek. Układ odpornościowy może rozpoznawać zarodek jako ciało obce (mimo że pochodzi częściowo z komórek kobiety) i go odrzucać. W efekcie może dojść do:
   • poronień na wczesnym etapie ciąży,
   • nieudanych prób implantacji przy in vitro.
3. Zaburzenia immunologiczne (np. choroby autoimmunologiczne)
   • Toczeń rumieniowaty układowy, zespół antyfosfolipidowy (APS), choroby tarczycy (np. Hashimoto) – mogą wpływać na zdolność do donoszenia ciąży.
4. Nieprawidłowości w komórkach NK (Natural Killer)
   • Zbyt aktywne komórki NK mogą „atakować” zarodek, utrudniając jego zagnieżdżenie.
5. Podwyższony poziom cytokin prozapalnych –

• TNF-alfa to główna cytokina prozapalna, której wysoki poziom może być związany z niepłodnością i nawracającymi poronieniami. Badanie poziomu TNF-alfa w panelu z innymi cytokinami przeciw- i -prozapalnymi  (IL-1beta, IL-6, IL-8, IL-10, IL-12, IFN-γ. ), pomaga w diagnostyce tego stanu. 

Niepłodność immunologiczna u mężczyzn:

1. Przeciwciała przeciwplemnikowe (ASA). Mogą być produkowane w wyniku:
   • urazów jąder,
   • infekcji,
   • po operacjach (np. wazektomii lub jej odwróceniu),
   • w chorobach autoimmunologicznych.
   • Prowadzi to do obniżenia ruchliwości i funkcji plemników.

Dieta i jej rola w niepłodności.

Przede wszystkim rodzaj spożywanego pokarmu ma wpływ na pracę układu odpornościowego oraz zachodzące w organizmie stany zapalne.

Dlatego dieta jest narzędziem, które przy niepłodności immunologicznej może bardzo efektywnie wspierać układ odpornościowy i prowadzić do redukcji stanów zapalnych. Co w efekcie przekłada się na poprawę ogólnej płodności. Stąd odpowiednia dieta może istotnie wspomóc leczenie i zwiększyć skuteczność leczenia niepłodności immunologicznej.

Niepłodność immunologiczna, a dieta przeciwzapalna.

Zastosowanie diety przeciwzapalnej przy niepłodności immunologicznej ma silne uzasadnienie – zarówno teoretyczne, jak i praktyczne. Wynika to z faktu, że układ immunologiczny odgrywa kluczową rolę w procesie zapłodnienia, implantacji i utrzymania ciąży. Gdy jest rozregulowany i działa zbyt agresywnie (co ma miejsce w niepłodności immunologicznej), może prowadzić do odrzucenia zarodka, braku implantacji lub poronień.

Cele diety przy niepłodności immunologicznej:

• Redukcja przewlekłego stanu zapalnego. Przewlekły stan zapalny sprzyja nadaktywności komórek odpornościowych (np. limfocytów Th1, komórek NK), które mogą atakować zarodek. Dieta przeciwzapalna ogranicza produkcję prozapalnych cytokin (np. TNF-α, IL-6), które zakłócają implantację i rozwój zarodka.
• Regulacja odpowiedzi immunologicznej. Poprzez dostarczanie odpowiednich składników odżywczych (omega-3, witamina D, polifenole), dieta może wspierać równowagę między prozapalną a przeciwzapalną odpowiedzią immunologiczną (Th1/Th2)..
• Poprawa jakości komórek rozrodczych i środowiska dla zapłodnienia. Dieta bogata w antyoksydanty chroni komórki jajowe i plemniki przed stresem oksydacyjnym, który nasila reakcje immunologiczne, a co za tym idzie tworzy lepsze środowisko endometrialne dla implantacji zarodka.
• Zwiększenie szans na ciążę naturalną lub w procedurach in vitro. Udowodniono, że zmniejszenie stanu zapalnego poprawia wyniki IVF, szczególnie u kobiet z tzw. „niepowodzeniami implantacji” i poronieniami nawracającymi. Wpływa korzystnie na mikrobiom jelitowy i immunotolerancję wobec zarodka.
• Wsparcie dla leczenia chorób autoimmunologicznych. Choroby autoimmnologiczne, takie jak Hashimoto, toczeń czy zespół antyfosfolipidowy często towarzyszą niepłodności immunologicznej. Dieta przeciwzapalna może pomóc zmniejszyć objawy autoimmunologii i ograniczyć konieczność stosowania wysokich dawek leków immunosupresyjnych.

Ponadto doskonałym wsparciem i uzupełnieniem dietoterapii będzie odpowiednia suplementacja.

Suplementacja wspomagająca (po konsultacji z lekarzem)

Zalecane modele diety.

Protokół autoimmunologiczny (Dieta AIP) jest cennym, często rekomendowanym przez lekarzy narzędziem wspierającym leczenie niepłodności immunologicznej, zwłaszcza u osób z towarzyszącymi chorobami autoimmunologicznymi.

Kiedy szczególnie warto rozważyć AIP przy niepłodności immunologicznej?

• Występują dodatnie przeciwciała autoimmunologiczne (np. ANA, anty-TPO, antyfosfolipidowe)
• Występuje wysoki poziom markerów prozapalnych (OB, CRP, TNF-alfa)
• Występują objawy ze strony jelit (wzdęcia, nietolerancje)
• Dochodziło do nawracających poronień bez wyjaśnionej przyczyny
• Występują problemy z implantacją zarodka przy IVF

Po pierwsze, musimy mieć świadomość, że jeśli decydujemy się zastosować dietę zgodną z zasadami protokołu autoimmunologicznego, aby uzyskać efekt terapeutyczny, dieta musi być odpowiednio zbilansowana.

Po drugie, nierzadko bywa, że Dieta AIP (Autoimmune Protocol) ustalana na własną rękę jest nieprawidłowo przeprowadzona, co może skutkować niedoborami pokarmowymi, pogorszeniem samopoczucia, a nawet zaburzeniami hormonalnymi czy immunologicznymi.

Mimo że dieta AIP bywa bardzo pomocna w leczeniu chorób autoimmunologicznych i wsparciu płodności, to musimy pamiętać, że jest dietą eliminacyjną, wymagającą dużej wiedzy i ostrożności. Więcej na temat zasad diet AIP przeczytasz tutaj.

Plan żywienia diety AIP 1900 kcal 10 dni, który z powodzeniem można stosować przez dłuższy czas. Dostępny w księgarniach empik. Kliknij tutaj.

Stąd stosowanie diety AIP na własną rękę, bez odpowiedniego jej ustalenia, konsultacji z dietetykiem klinicznym lub lekarzem może prowadzić do nieprawidłowej suplementacji (np. niedobór witaminy D, błędne łączenie suplementów), nieodpowiedniego zbilansowania (np. niedobór białka, nadpodaż węglowodanów), niedoborów składników pokarmowych w diecie (np. wapń, omega-3).

Niepłodność immunologiczna, a dieta AIP.

Z uwagi na to, że, dieta AIP jest bardzo wymagającym i trudnym do samodzielnego ustalenia modelem żywienia, powinniśmy zwrócić szczególną uwagę na jej odpowiednie przeprowadzenie. Dlatego chcąc zastosować dietę AIP, możemy zdecydować się na indywidualną współpracę z dietetykiem klinicznym- oferta tutaj lub skorzystać z gotowych planów żywienia- oferta tutaj.

Podsumowanie.

W podsumowaniu coraz więcej badań pośrednich i obserwacyjnych wskazuje na skuteczność diety przeciwzapalnej we wspomaganiu leczenia niepłodności immunologicznej. Zalety wynikają z faktu, że działa ona wielotorowo – modyfikując odpowiedź immunologiczną, redukując stan zapalny, wspomagając kompozycję mikroflory jelitowej oraz wpływając na hormonalne podłoże płodności. Dlatego dzięki połączeniu terapii wraz z zastosowaniem diety przeciwzapalnej pary zwiększają swoje szanse na poczęcie dziecka i spełnienie marzeń o rodzicielstwie.

Bibliografia:

1. American Society for Reproductive Medicine. (2020). The clinical relevance of autoantibodies in reproductive medicine: a guideline. Fertility and Sterility, 113(5), e1–e8.
2. Clark, D. A. (2007). Immunologic tolerance of the fetus. Obstetrics & Gynecology, 110(3), 643–653.
3. Hoek, A., Schoemaker, J., & Drexhage, H. A. (1997). Premature ovarian failure and ovarian autoimmunity. Endocrine Reviews, 18(1), 107–134.
4. Kwak-Kim, J., Gilman-Sachs, A., Kim, C. E., et al. (2014). Immunological modes of pregnancy loss: inflammation, immune effectors, and stress. American Journal of Reproductive Immunology, 72(2), 129–140.
5. Lebedev, I. N., Ivanov, A. V., & Khodova, O. B. (2020). Immunological infertility: mechanisms, diagnosis and treatment. Journal of Reproductive Immunology, 138, 103082.
6. Moudgal, N. R., & Sairam, M. R. (1998). Immunologic infertility: an overview. American Journal of Reproductive Immunology, 39(1), 13–19.
7. Toth, B., Würfel, W., Bohlmann, M. K., et al. (2010). Immunological factors in recurrent miscarriage. Journal of Reproductive Immunology, 85(1), 81–85.
8. Abbott, R. D., & Silver, R. M. (2014). Immunologic causes of reproductive failure. Obstetrics and Gynecology Clinics of North America, 41(1), 109–125.
9. Arentz, S., Hunter, J., Smith, C. A., & Rolnik, D. L. (2021). Diet and lifestyle for polycystic ovary syndrome and endometriosis: a narrative review. Advances in Nutrition, 12(2), 586–601.
10. Ballantyne, S. (2013). The Paleo Approach: Reverse Autoimmune Disease and Heal Your Body. Victory Belt Publishing.
11. Burokas, A., Moloney, R. D., Dinan, T. G., & Cryan, J. F. (2015). Microbiota regulation of the Mammalian gut–brain axis. Advances in Applied Microbiology, 91, 1–62.
12. Ferguson, L. R. (2010). Chronic inflammation and the development of colon cancer: role of diet, gastrointestinal microbiota and microbial metabolites. Digestive Diseases and Sciences, 55(10), 2544–2555.