Co jeść przy chorobach autoimmunologicznych? Zasady diety przeciwzapalnej

Choroby autoimmunologiczne to grupa ponad 100 schorzeń przewlekłych, w których układ odpornościowy błędnie atakuje własne tkanki organizmu. Choć współczesna medycyna nie oferuje całkowitego wyleczenia tych chorób, odpowiednio dobrany styl życia może znacząco wpłynąć na przebieg schorzenia, ograniczyć nasilenie objawów i poprawić jakość życia pacjenta.

Jednym z najważniejszych elementów wspierających organizm jest dieta przeciwzapalna. Jej zadaniem jest ograniczenie przewlekłego stanu zapalnego, wsparcie pracy układu odpornościowego oraz poprawa funkcjonowania całego organizmu. Odpowiednio skomponowany jadłospis może wspierać osiągnięcie remisji choroby, zwiększać poziom energii oraz poprawiać codzienne samopoczucie.

Co jeść przy chorobach autoimmunologicznych?

Osoby zmagające się z chorobami autoimmunologicznymi powinny zwrócić szczególną uwagę na sposób odżywiania. Typowa dieta polska, bogata w wysoko przetworzoną żywność, cukier, tłuszcze trans i produkty o niskiej wartości odżywczej, sprzyja nasilaniu procesów zapalnych w organizmie. Nie jest to odpowiedni model żywienia dla pacjentów autoimnologicznych.

Celem żywienia w chorobach autoimmunologicznych jest przede wszystkim wyciszenie stanu zapalnego i stworzenie warunków wspierających regenerację organizmu. W praktyce często przekłada się to na zmniejszenie dolegliwości, poprawę jakości życia, większą ilość energii oraz lepsze funkcjonowanie na co dzień.

Podstawą diety powinny być naturalne, nisko przetworzone produkty, bogate w składniki odżywcze, antyoksydanty oraz związki wspierające prawidłową pracę układu odpornościowego.

Zasady diety przeciwzapalnej

1. Ograniczenie glutenu i nabiału

W protokole żywienia stosowanym przy chorobach autoimmunologicznych zaleca się eliminację glutenu oraz nabiału krowiego. Gdyż u większości pacjentów produkty te mogą nasilają objawy, co wpływa niekorzystnie na funkcjonowanie bariery jelitowej oraz utrudnia kontrolę poziomu stanu zapalnego.

Jednak sama eliminacja nabiału i glutenu z planu żywienia nie zapewni nam efektu terapeutycznego. Kluczowa jest odpowiednia kompozycja diety przeciwzapalnej, która opiera się na poniższych zasadach:

2. Odpowiednia podaż pełnowartościowego białka

Białko jest niezbędne do regeneracji tkanek i prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. W diecie przeciwzapalnej warto uwzględniać:

• ryby morskie,
• jaja,
• chude mięso wysokiej jakości,
• strączki (jeśli są dobrze tolerowane).

3. Więcej kwasów tłuszczowych omega-3

Kwasy omega-3 wykazują silne właściwości przeciwzapalne i wspierają prawidłową pracę układu immunologicznego.

Najlepsze źródła omega-3 to: tłuste ryby morskie (łosoś, sardynki, makrela), algi.

Dodatkowo, jako uzupełnienie diety roślinne omega-3:

• olej lniany,
• olej z wiesiołka,
• orzechy włoskie,
• nasiona chia.

4. Dieta oparta na naturalnych produktach

Podstawę jadłospisu powinny stanowić świeże warzywa, owoce o niskim indeksie glikemicznym, dobrej jakości tłuszcze oraz produkty jak najmniej przetworzone.

Im więcej kolorów na talerzu, tym większa różnorodność przeciwutleniaczy, witamin i składników wspierających walkę ze stanem zapalnym.

5. Stabilizacja poziomu cukru we krwi

Dieta przeciwzapalna powinna opierać się na produktach o niskim i średnim indeksie glikemicznym. Duże wahania poziomu glukozy mogą sprzyjać nasilaniu procesów zapalnych oraz pogarszać samopoczucie.

Dlatego wybierając produkty naturalne: wszelkiego rodzaju warzywa, zdrowe tłuszcze i odpowiednie źródła białka mozemy utrzymać stabilny poziom energii przez cały dzień.

6. Odpowiednia liczba posiłków

W diecie przeciwzapalnej najlepiej sprawdza się model 3–4 pełnowartościowych posiłków dziennie oraz stosowanie indywidualnie dobranych okien żywieniowych (najlepszy system 8-16).

7. Wsparcie mikroflory jelitowej

Wiele badań naukowych jasno wskazuje na ścisły związek pomiędzy zdrowiem jelit a funkcjonowaniem układu odpornościowego. Gdyż centrum odporności człowieka zlokalizowane jest właśnie w jelitach (GALT).

Dlatego dieta przeciwzapalna powinna dostarczać:

• błonnika pokarmowego,
• świeżych warzyw i owoców,
• produktów fermentowanych (jeśli są tolerowane),

Jednocześnie:

• eliminować alkohol i używki
• obejmować odpowiednio dobraną suplementację probiotyczną.

8. Wsparcie pracy mitochondriów

Mitochondria odpowiadają za produkcję energii w komórkach. U pacjentów autoimmunologicznych obserwuje się zaburzenia ich pracy, co jest ściśle powiązane z nasilonym stanem zapalnym. Zaburzone funkcjonowanie mitochondriów, wpływać na przewlekłe zmęczenie, które często towarzyszy chorobom autoimmunologicznym.

Dieta bogata w antyoksydanty, witaminy, składniki mineralne oraz zdrowe tłuszcze wspiera prawidłową pracę mitochondriów, stąd przyczynia się do poprawy poziomu energii.

9. Celowana suplementacja

W chorobach autoimmunologicznych często warto rozważyć suplementację po wcześniejszej ocenie stanu odżywienia i wyników badań.

Najczęściej stosowane składniki to:

• witamina D,
• kwasy omega-3,
• magnez,
• witamina C,
• kurkumina, imbir
• kwercetyna,
• EGCG (galusan epigallokatechiny),
• składniki wyrównujące indywidualne niedobory organizmu.

10. Oliwa wysokopolifenolowa – naturalne wsparcie w walce ze stanem zapalnym

W diecie przeciwzapalnej szczególne miejsce zajmuje oliwa wysokopolifenolowa, która zawiera wielokrotnie więcej związków bioaktywnych niż standardowe oliwy dostępne w marketach.

Polifenole to naturalne przeciwutleniacze odpowiedzialne za ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym oraz ograniczanie procesów zapalnych w organizmie. Najcenniejsze oliwy mogą zawierać nawet kilkukrotnie wyższe stężenie polifenoli niż produkty masowe, dzięki czemu ich działanie przeciwzapalne jest znacznie silniejsze. Regularne spożywanie wysokopolifenolowej oliwy extra virgin skutecznie wspiera układ odpornościowy oraz pomaga w wyciszaniu przewlekłego stanu zapalnego, który leży u podłoża wielu chorób autoimmunologicznych.

Warto wybierać oliwy z udokumentowaną zawartością polifenoli, pochodzące z wczesnych zbiorów i tłoczone na zimno, ponieważ to właśnie one dostarczają największej ilości cennych substancji aktywnych. Najlepszą dostępna na rynku polskim oliwą jest NUMA BIO. Link tutaj

Podsumowanie

Dieta przeciwzapalna stanowi jeden z najważniejszych elementów wspierających organizm w przebiegu chorób autoimmunologicznych. Odpowiednio dobrane żywienie może pomóc ograniczyć stan zapalny, poprawić funkcjonowanie układu odpornościowego, zwiększyć poziom energii i korzystnie wpłynąć na codzienne samopoczucie. Kluczem do sukcesu jest zmiana sposobu żywnienia, indywidualne podejście, regularność oraz budowanie zdrowych nawyków żywieniowych na co dzień.

Bibliografia

1. Manzel A., Muller D.N., Hafler D.A., Erdman S.E., Linker R.A., Kleinewietfeld M. (2014). Role of “Western Diet” in Inflammatory Autoimmune Diseases. Current Allergy and Asthma Reports, 14(1), 404.
2. Lerner A., Matthias T. (2015). Changes in intestinal tight junction permeability associated with industrial food additives explain the rising incidence of autoimmune disease. Autoimmunity Reviews, 14(6), 479–489.
3. Fasano A. (2020). All disease begins in the (leaky) gut: role of zonulin-mediated gut permeability in the pathogenesis of some chronic inflammatory diseases. F1000Research, 9(F1000 Faculty Rev), 69.
4. Venter C., Brown T., Meyer R. et al. (2017). Better recognition, diagnosis and management of non-IgE-mediated cow’s milk allergy in infancy: iMAP. Clinical and Translational Allergy, 7, 26.
5. Calder P.C. (2017). Omega-3 fatty acids and inflammatory processes: from molecules to man. Biochemical Society Transactions, 45(5), 1105–1115.
6. Simopoulos A.P. (2016). An Increase in the Omega-6/Omega-3 Fatty Acid Ratio Increases the Risk for Obesity. Nutrients, 8(3), 128.
7. Schwingshackl L., Hoffmann G. (2014). Mediterranean dietary pattern, inflammation and endothelial function: a systematic review and meta-analysis of intervention trials. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases, 24(9), 929–939.
8. Charo I.F., Ransohoff R.M. (2006). The many roles of chemokines and chemokine receptors in inflammation. New England Journal of Medicine, 354(6), 610–621.
9. Lynch S.V., Pedersen O. (2016). The Human Intestinal Microbiome in Health and Disease. New England Journal of Medicine, 375(24), 2369–2379.
10. Belkaid Y., Hand T.W. (2014). Role of the microbiota in immunity and inflammation. Cell, 157(1), 121–141.
11. Holick M.F. (2007). Vitamin D Deficiency. New England Journal of Medicine, 357(3), 266–281.
12. Grant W.B., Lahore H., McDonnell S.L. et al. (2020). Evidence that Vitamin D Supplementation Could Reduce Risk of Influenza and COVID-19 Infections and Deaths. Nutrients, 12(4), 988.
13. Visioli F., Franco M., Toledo E. et al. (2018). Olive oil and prevention of chronic diseases: Summary of an international conference. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases, 28(7), 649–656.
14. Gorzynik-Debicka M., Przychodzen P., Cappello F. et al. (2018). Potential Health Benefits of Olive Oil and Plant Polyphenols. International Journal of Molecular Sciences, 19(3), 686.
15. Casas R., Estruch R., Sacanella E. (2018). The protective effects of extra virgin olive oil on immune-mediated inflammatory responses. Endocrine, Metabolic & Immune Disorders Drug Targets, 18(1), 23–35.