Zakażenie Helicobacter pylori stanowi istotny problem zdrowotny oraz niemałe wyzwanie diagnostyczne w pracy dietetyka. Bakteria ta może wywoływać szereg niekorzystnych konsekwencji dla organizmu — od dolegliwości ze strony układu pokarmowego po przewlekłe stany zapalne i choroby o podłożu autoimmunologicznym. Ze względu na nieswoisty i często niejednoznaczny charakter objawów, zakażenie bywa trudne do rozpoznania.
Jeśli od dłuższego czasu zmagasz się z niewyjaśnionymi niedoborami żelaza, bólami brzucha, niestrawnością, wzdęciami, uporczywą zgagą, spadkiem apetytu czy uczuciem przepełnienia po posiłkach, warto przyjrzeć się temu problemowi bliżej. W dalszej części wpisu omówię objawy, możliwe przyczyny oraz sposoby leczenia zakażenia Helicobacter pylori, opierając się na praktycznym doświadczeniu z gabinetu dietetyka.
Poważny Problem Diagnostyczny.
Jako dietetyk z wieloletnim doświadczeniem mogę z pełnym przekonaniem stwierdzić, że zakażenie Helicobacter pylori stanowi poważny problem o charakterze społecznym. W swojej praktyce zawodowej wielokrotnie spotykałam się z przypadkami nierozpoznanego zakażenia u pacjentów. Osoby te często zmagają się z licznymi, trudnymi do jednoznacznego wyjaśnienia dolegliwościami zdrowotnymi.
Do najczęściej obserwowanych objawów należą:
- problemy ze strony układu pokarmowego,
- niedobory żelaza i/lub witaminy B12,
- nadmierna aktywacja układu odpornościowego,
- przewlekłe stany zapalne.
Najczęściej (choć nie zawsze) zakażeniu Helicobacter pylori towarzyszą bóle brzucha lub żołądka, a niekiedy także uczucie wzdęcia czy obrzęku w obrębie układu pokarmowego. Dolegliwości bólowe mogą mieć charakter ostry lub falowy, co znacząco utrudnia ich prawidłowe rozpoznanie. Nawracające, okresowe bóle bywają łatwo mylone z zatruciem pokarmowym, spożyciem nieświeżego jedzenia lub innymi, przejściowymi problemami trawiennymi.
U części osób zakażenie Helicobacter pylori może jednak przebiegać bezobjawowo, mimo że bakteria nadal negatywnie oddziałuje na organizm. W takich przypadkach pacjent nie odczuwa nasilonych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego — szczególnie jeśli stosuje dietę opartą na zasadach zdrowego żywienia. Zamiast typowych objawów gastrycznych obserwuje się wówczas niewyjaśnione niedobory składników odżywczych, najczęściej żelaza oraz witaminy B12, a także nadmierną aktywację układu odpornościowego.
Faktem jest, że zakażenie Helicobacter pylori znacząco obniża komfort życia wielu osób. Co więcej, jest to bakteria o naukowo potwierdzonym działaniu kancerogennym, dlatego zakażenia nią nie powinny być w żadnym wypadku bagatelizowane.
Jak już wspomniałam, ze względu na zróżnicowany przebieg zakażenia, ostra infekcja Helicobacter pylori nie zawsze jest łatwa do wykrycia. W konsekwencji aktywne zakażenie może rozwijać się w organizmie gospodarza przez wiele lat, prowadząc do poważnych, a niekiedy dramatycznych następstw zdrowotnych.
Bakteria ta stanowi główny czynnik etiologiczny choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy oraz raka żołądka, a także jest powiązana z rozwojem innych schorzeń przewodu pokarmowego.
Objawy zakażenia
- brak apetytu,
- ból brzucha,
- bóle w nadbrzuszu,
- mdłości,
- zgaga,
- odbijanie,
- wzdęcia,
- chroniczne zmęczenie i dyskomfort od strony żołądka,
- problemy z wypróżnianiem (zaparcia, biegunki),
- niewyjaśnione niedobory żelaza, B12.
W swojej praktyce zawodowej często spotykam pacjentów, u których mimo występowania objawów sugerujących zakażenie, nie została wdrożona odpowiednia diagnostyka w kierunku obecności Helicobacter pylori.
Z perspektywy dietetyka jest to istotny i często niedoceniany problem. Dopiero właściwa diagnostyka, trafne rozpoznanie oraz odpowiednio dobrane leczenie pozwalają realnie poprawić stan zdrowia i jakość życia pacjenta.
Helicobacter Pylori- czym jest?
Helicobacter pylori to bakteria gram-ujemna bytująca w błonie śluzowej żołądka. Bakteria ta zasiedla część przedodźwiernikowej żołądka. Kiedy bakteria dostanie się do wnętrza organizmu, pobudza produkcję substancji, które wywołują stan zapalny żołądka.
Wynika to z faktu, że bakteria Helicobacter pylori ma zdolność ruchu pozwala na wnikanie w głąb błony śluzowej żołądka. Wówczas, wytwarza enzym ureazę, która powoduje rozkład mocznika w amoniak, przez co dochodzi do zmiany pH środowiska z kwaśnego na zasadowy.
Co więcej, u niektórych osób zakażenie układu pokarmowego przez Helicobacter pylori może przebiegać bezobjawowo.
Helicobacter pylori to choroba zakaźna!
Uznano, że zapalenie żołądka wywołane przez H. pylori powinno być uważane za chorobę zakaźną. Bowiem, do zakażenia bakteria możne dojść w bardzo łatwy sposób. Często trudny do ustalenia. Po pierwsze, do infekcji może dojść w wyniku kontaktu ze śliną zainfekowanej osoby (picie ze wspólnych butelek, jedzenie ze wspólnego talerza).
Po drugie, poprzez brak higieny- np. jedzenie zanieczyszczonymi rękami. Zatem, dbanie o higienę powinno być kwestią zasadniczą. Brudne ręce to skupisko zarazków i częsta przyczyna zakażeń bakteryjnych, wirusowych, pasożytniczych.
Skutki nieleczonego zakażenia
W rezultacie, zakażenie Helicobacter pylori powoduje:
- rozwój choroby refluksowej przełyku
- stanów zapalnych przewodu pokarmowego
- co stanowi czynnik ryzyka raka żołądka
U osób zakażonych Helicobacter pylori ryzyko jest 2 do 7 razy większe niż u osób niezakażonych. Wykazano, że połowa pacjentów z rakiem żołądka jest związana z zakażeniem Helicobacter pylori. WHO sklasyfikowała Helicobacter pylori jako czynnik rakotwórczy grupy I.
Przewlekłe nieleczone zakażenie Helicobacter pylori prowadzi do rozwoju wielu chorób.
Zakażenie Helicobacter pylori jest powiązane z wieloma chorobami spoza przewodu pokarmowego, takimi jak:
- Astma
- Niedokrwistość
- Bóle Głowy
- Hashimoto
- Choroba Parkinsona
- Pokrzywka
- Trądzik
- Łysienie Plackowate
- Choroby wątroby
- Zespół Sjogrena
- Małopłytkowość
Niestrawność
Częstym, wspólnym mianownikiem osób dotkniętych zakażeniem jest dyspepsja, potocznie zwana niestrawnością. Wówczas, występuje szereg przewlekłych dolegliwości ze strony układu trawienia oraz zespół objawów zlokalizowanych w nadbrzuszu. Osoby cierpiące na niestrawność odczuwają uczucie pełności, ból, pieczenie w nadbrzuszu, szybkie uczucie sytości, rozpieranie, a także niechęć do jedzenia. Często nadużywają inhibitorów pompy protonowej- leków zobojętniających kwas żołądkowy, tak zwanych leków na zgagę.
Diagnostyka Helicobacter Pylori u Dietetyka
Pamiętajmy, że nie należy leczyć bakterii bez jej rozpoznania. Warunkiem do rozpoczęcia leczenia jest potwierdzenie zakażenia w wynikach badań. Występowanie samych objawów nie jest wystarczające do postawienia rozpoznania. W tym celu konieczne jest wykonanie odpowiedniej diagnostyki.
Najbardziej miarodajne jest badanie bezpośrednio z wycinku przewodu pokarmowego, pobranego w trakcie gastroskopii. Jednak, jest to bardziej inwazyjna forma diagnostyki. Mniej inwazyjną i zarazem tańszą opcją jest badanie antygenu kału w laboratorium. Link do oferty tutaj.
Istotne jest, że na obniżenie dokładności badania może wpływać:
- stosowanie leków z grupy inhibitorów pompy protonowej (leków na zgagę)
- stosowanie leków z grupy H2-blokerów
- zażywanie antybiotyków
Dlatego nie należy przyjmować wyżej wymienionych substancji przed wykonaniem badania. Konieczne jest odstawienie leków na 1–2 tygodnie przed terminem planowanego badania.
Co zrobić?
Jak już wspomniano, bakteria często nie zostaje zdiagnozowana, skutecznie uprzykrzając życie gospodarza. Jeżeli, od dłuższego czasu cierpimy na trudne do określenia dolegliwości trawienne, niedobory żelaza lub B12, z pewnością nie powinniśmy bagatelizować objawów.
W takiej sytuacji, w pierwszej kolejności należy skonsultować się z lekarzem. Jednak Ci nierzadko nie podchodzą odpowiednio do pacjenta i szukają innego wytłumaczenia problemów. W efekcie pacjent zostaje pozostawiony sam sobie, a problem nierozwiązany.
Wówczas pomocna może być konsultacja z dietetykiem, który dokona wnikliwego wywiadu, sprawdzi aktualny stan zdrowia w obrazie klinicznym i zaleci odpowiednią diagnostykę. Badania w kierunku obecności aktywnego zakażenia można też wykonać we własnym zakresie. Koszt antygenu Halicobakter Pyroli w kale to wydatek rzędu 50-60 zł. Zatem, jest to niedroga, bardzo rzetelna forma diagnostyki.
Bibliografia:
- Fischbach W, Malfertheiner P. Helicobacter Pylori Infection. Dtsch Arztebl Int. 2018 Jun 22;115(25):429-436. doi: 10.3238/arztebl.2018.0429. PMID: 29999489; PMCID: PMC6056709.
- Fischbach, W., & Malfertheiner, P. (2018). Helicobacter Pylori Infection. Deutsches Arzteblatt international, 115(25), 429–436. https://doi.org/10.3238/arztebl.2018.0429
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Helicobacter_pylori
